Đông y hayTây y

Nội dung

• Nghịch lý chua chát: Tiền thuốc thì không tiếc, tiền ăn lại đắn đo

• Vậy khi nào cần Đông, khi nào cần Tây?

• Lời kết: Sự kết hợp hoàn hảo và sự tỉnh thức cần thiết

Đã bao giờ bạn rơi vào giữa một cuộc tranh luận, dù là trên bàn ăn gia đình hay trong các hội nhóm mạng xã hội, về việc nên chọn Đông y hay Tây y để chữa bệnh chưa? Tôi tin chắc là rồi. Đó là một câu chuyện "biết rồi, khổ lắm, nói mãi" nhưng chưa bao giờ hết nóng, và dường như ngày càng phân cực sâu sắc trong xã hội hiện đại.

Chúng ta thường thấy hai thái cực rõ ràng. Một bên là những người ủng hộ tuyệt đối y học hiện đại (Tây y), họ thường nhìn nhận Đông y với ánh mắt đầy nghi ngại. Với họ, những thang thuốc sắc, những huyệt đạo vô hình là thiếu cơ sở khoa học kiểm chứng, là lang băm, thậm chí nặng nề hơn là "mê tín dị đoan". Họ chỉ tin vào những con số trên giấy xét nghiệm và những viên thuốc được định lượng mg rõ ràng.

Ngược lại, phe "tôn sùng" Đông y lại có cái nhìn khá cực đoan về Tây y. Họ cho rằng Tây y chỉ là "chữa ngọn", dùng quá nhiều hóa chất độc hại đưa vào người. Họ lo sợ tác dụng phụ, sợ cảnh "chữa được cái gan thì hỏng cái thận", và tin rằng chỉ có thảo dược tự nhiên mới là an toàn tuyệt đối.

Cả hai luồng ý kiến này cứ mãi đấu đá nhau mà quên mất một sự thật hiển nhiên: Mục đích cuối cùng của cả Đông y lẫn Tây y đều là cứu người, là giúp chúng ta thoát khỏi bệnh tật. Nhưng, nếu chúng ta bình tâm lùi lại một bước để quan sát bức tranh rộng hơn, chúng ta sẽ thấy một vấn đề cốt lõi mà cả hai phe đều đang bỏ quên: Dù là thuốc Đông hay thuốc Tây, thì đó cũng chỉ là phương tiện để "chữa cháy" khi ngôi nhà sức khỏe đã bắt đầu bốc khói nghi ngút.

Tại sao chúng ta lại đợi đến khi có lửa mới đi tìm bình cứu hỏa?

1. Nghịch lý chua chát: Tiền thuốc thì không tiếc, tiền ăn lại đắn đo

Có một thực tế mà càng ngẫm tôi càng thấy thấm thía về lối sống của con người hiện đại: Chúng ta đang sống rất ngược đời.

Chúng ta sẵn sàng dành hàng giờ đồng hồ để "Google" về tác dụng phụ của một loại thuốc mới, đọc hàng trăm review để chọn một bác sĩ giỏi nhất, và không tiếc tiền chi trả cho những liệu trình điều trị đắt đỏ hàng chục, hàng trăm triệu khi cầm trên tay "án tử" của tờ giấy xét nghiệm. Khi bệnh tật gõ cửa, bao nhiêu tiền cũng là rẻ để mua lại sự sống.

Thế nhưng, trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta lại hành xử hoàn toàn khác. Chúng ta dành rất ít thời gian và tâm trí để tìm hiểu xem: Bữa ăn hôm nay mình nạp vào cái gì? Thực phẩm này có tính hàn hay nhiệt? Nó nuôi dưỡng tạng phủ nào hay đang âm thầm phá hủy cơ thể?

Chúng ta thường tặc lưỡi chọn một bữa ăn nhanh đầy dầu mỡ, một cốc trà sữa đầy đường vì "tiện" và "ngon miệng", thay vì dành thời gian chuẩn bị một bữa cơm thanh đạm, cân bằng dinh dưỡng. Chúng ta so đo vài nghìn đồng khi mua bó rau sạch, nhưng lại sẵn sàng dốc cạn túi cho bệnh viện khi cơ thể đình công.

Đó là một nghịch lý đau lòng. Tại sao chúng ta không dùng thực phẩm như một vị thuốc để phòng bệnh từ xa, một cách chủ động và ít tốn kém nhất, thay vì đợi đến khi cơ thể "kêu cứu" mới cuống cuồng đi tìm thuốc chữa?

Ông tổ ngành y Hippocrates từng có câu nói bất hủ: "Hãy để thức ăn là thuốc và thuốc là thức ăn". Y học cổ truyền phương Đông cũng luôn đặt việc "Dưỡng sinh" (nuôi dưỡng sự sống) lên hàng đầu. "Thánh y" Hải Thượng Lãn Ông cũng nhấn mạnh việc dùng ăn uống để điều hòa tạng phủ trước khi dùng đến thuốc. Việc hiểu về ăn uống, về sự cân bằng Âm Dương trong thực phẩm, về lối sống thuận tự nhiên chính là liều "vắc-xin" hiệu quả và bền vững nhất mà chúng ta thường bỏ quên.

2. Vậy khi nào cần Đông, khi nào cần Tây?

Quay lại câu chuyện tranh cãi ban đầu. Thay vì bài xích nhau, chúng ta hãy nhìn nhận công bằng vào thế mạnh của từng nền y học để sử dụng chúng một cách thông minh.

Tây y - Người lính cứu hỏa dũng cảm: Tây y là bậc thầy của những tình huống cấp bách. Y học hiện đại với máy móc tối tân giúp chúng ta nhìn thấu bên trong cơ thể, chẩn đoán chính xác những tổn thương thực thể. Khi bạn bị nhiễm trùng cấp tính, gãy xương, tai nạn hay cần can thiệp phẫu thuật khẩn cấp để giành giật sự sống, Tây y là lựa chọn tối ưu và không thể thay thế. Nó tấn công trực diện vào tác nhân gây bệnh, giải quyết ngọn lửa đang bùng phát dữ dội một cách nhanh chóng.

Đông y - kiến trúc sư kiên nhẫn: Ngược lại, Đông y lại là người bạn đồng hành tuyệt vời cho những vấn đề mãn tính, những căn bệnh gốc rễ cần thời gian để hồi phục từ bên trong. Đông y không nhìn cơ thể như một cỗ máy với các bộ phận rời rạc, mà là một thể thống nhất. Đông y chú trọng điều hòa khí huyết, cân bằng Âm Dương, bồi bổ tạng phủ để nâng cao chính khí (sức đề kháng).

Khi chính khí mạnh lên, tà khí (bệnh tật) sẽ tự lui. Nguyên lý "Nhân cường thì tật nhược" này giúp Đông y giải quyết rất tốt những chứng bệnh dai dẳng mà Tây y đôi khi bó tay như: đau nhức xương khớp mãn tính, rối loạn tiền đình, suy nhược cơ thể, các bệnh lý về chuyển hóa hay nội tiết tố...

3. Lời kết: Sự kết hợp hoàn hảo và sự tỉnh thức cần thiết

Cuộc tranh cãi Đông y hay Tây y thực ra là vô nghĩa. Một người thầy thuốc có tâm và tầm là người biết kết hợp tinh hoa của cả hai. Một bệnh nhân thông thái là người biết mình cần gì ở mỗi giai đoạn bệnh.

Biết dùng Tây y để cắt cơn nguy kịch, dùng cận lâm sàng để chẩn đoán chính xác; và biết dùng Đông y để bồi bổ, phục hồi, trị tận gốc rễ sau đó. Đó là sự kết hợp hoàn hảo.

Nhưng quan trọng hơn cả, tôi mong bạn hãy là một "người làm vườn" tỉnh thức cho chính khu vườn cơ thể của mình. Đừng đợi đến lúc cây héo, lá rụng mới lo tìm thầy tìm thuốc. Hãy bắt đầu từ việc tưới tắm, bón phân hàng ngày bằng những thực phẩm lành sạch, bằng lối sống cân bằng.

Hãy là bác sĩ của chính mình ngay từ bữa ăn ngày hôm nay, bạn nhé!